Ecrimisil, mülkiyet hakkı sahibinin rızası olmaksızın taşınmazın haksız kullanılmasından doğan bir tazminat türüdür. Yargı pratiklerinde bu tazminat, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın giderilmesi amacını taşır ve hesaplamalarda “kira bedeli” ile “gelir kaybı” iki temel parametre olarak kullanılır.
Kira Bedeli Kriteri
Özellikle konut, iş yeri veya boş arsalar gibi taşınmazlarda kira geliri esas alınır.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre ecrimisil, taşınmazın serbest piyasada getirebileceği en az kira bedeli olarak kabul edilir.
Bu miktar tayin edilirken; taşınmazın yüzölçümü, niteliği, çevresel özellikleri ve emsal kira sözleşmeleri titizlikle karşılaştırılır. Hesaplama yapılırken ilk dönem için belirlenen rayiç bedel, sonraki dönemlerde ÜFE artış oranları yansıtılarak güncellenir.
Gelir Kaybı Kriteri
Gelir kaybı kriteri, daha çok tarım arazilerinde ve ticari işletme niteliğindeki alanlarda gündeme gelir. Tarım arazileri için hesaplama, ürün esasına göre yapılır. İlgili tarım müdürlüklerinden alınan resmi veriler ışığında; ekilen ürünlerin birim fiyatları, dekara verim değerleri ve üretim maliyetleri düşüldükten sonra malikin mahrum kaldığı net gelir tespit edilir. icari alanlarda ise işgal nedeniyle engellenen kazanç kaybı (olumsuz zarar) tazminatın kapsamını belirler.
Hukuki süreçte dikkat edilmesi gereken en kritik husus, ecrimisil talebinin dava tarihinden geriye dönük en fazla beş yıllık süreyle sınırlı olmasıdır. Mahkemece hükmedilen tazminatın mülkiyet hakkını koruması ve paranın enflasyon karşısında değer kaybetmemesi için adil bir denge kurulması şarttır.
